Skip to main content
Groetjes uit Shambhala

Groetjes uit Shambhala

By Jonas Slaats & Paul van der Velde
Met een kritische blik en een gezonde dosis humor ontrafelen hoogleraar Paul van der Velde en theoloog Jonas Slaats verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit en esoterie.
Listen on
Where to listen
Apple Podcasts Logo

Apple Podcasts

Breaker Logo

Breaker

Castbox Logo

Castbox

Google Podcasts Logo

Google Podcasts

Overcast Logo

Overcast

Pocket Casts Logo

Pocket Casts

RadioPublic Logo

RadioPublic

Spotify Logo

Spotify

Currently playing episode

Wetenschap en spiritualiteit

Groetjes uit Shambhala

1x
Inayat Khan en het 'universeel' soefisme
Een Shambhala special met Nuweira Youskine. Inayat Khan staat geboekstaafd als de verspreider van ‘het universeel soefisme’. In het begin van de 20ste eeuw naar de VS trok om er de Indiase muziek te laten weerklinken, maar het waren vooral zijn spirituele ideeën die veel mensen naar hem toetrokken. Hij barste nu eenmaal van het charisma. Tot op vandaag vind je over de hele wereld aanhangers van deze inspirerende figuur. Maar de manier waarop zijn ideeën verspreid geraakten, mag ook vragen oproepen over enkele intrigerende tendensen binnen de hedendaagse spiritualiteit – niet in het minst over de manier waarop velen de mystiek van het soefisme proberen los te koppelen van de traditionele islam. Om dat alles wat verder uit te vlooien ging Jonas voor een keer niet met Paul in gesprek en wel met Nuweira Youskine, een achternicht van Inayat Khan. Dat werd dus de allereerste ‘Shambhala special’. Met veel historisch inzicht en enkele sappige anekdotes verhelderde Nuweira hoe de reële Inayat Khan soms sterk verschilde van de beeldvorming errond. Het leidde hen uiteindelijk tot een interessante filosofische uitwisseling over de relatie tussen het universele en het particuliere – en bijgevolg tot enkele kritische kanttekeningen bij de term ‘universeel soefisme’. ------ 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
45:24
September 13, 2021
Wetenschap en spiritualiteit
We kregen bezoek in Shambhala. En wat voor bezoek! Taede Smedes is filosoof, theoloog en journalist. Hij verdiept zich al jaren in de relaties tussen wetenschap, religie en spiritualiteit en schreef er verschillende boeken over. Het was bijgevolg een waar genoegen om met Taede van gedachten te wisselen over de spirituele en religieuze drive van grote wetenschappers, over de plaats van quantummechanica in hedendaagse esoterie, over de nogal kapitalistische wetenschappelijkheid achter sommige vormen van mindfulness en over het feit dat de oerknal misschien meer ruimte voor het goddelijke laat dan velen denken. ------ 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin. Taede Smedes' website is tasmedes.nl
59:51
August 19, 2021
De balans tussen vrouwelijke en mannelijke energie
In veel hedendaags esoterische gedachtegoed wordt een expliciete aandacht voor vrouwelijke energie geassocieerd met een focus op verinnerlijking, natuur en lichamelijkheid. Dat vormt dan een tegengewicht voor de dominante maatschappelijke focus op ratio, vooruitgang en materie. Zo'n insteek biedt velen een begrijpelijke spirituele houvast in hun zoektocht naar persoonlijk en maatschappelijk evenwicht. Maar er schuilen ook potentiële valkuilen in dat denkkader, want het gaat soms ook gepaard met misplaatste projectie en essentialisering. Een diepe duik in deze tweeledigheid zorgde voor een aflevering over Jungiaanse principes als animus, anima en de schaduw, over de eigenaardige traumaspiritualiteit van Kaia Ra, over de manier waarop de kosmos in balans blijft door melk over Shiva's lingam te gieten en over de urgente ecospiritualiteit achter veel zoektochten naar de balans tussen mannelijke en vrouwelijke energie. ------ 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
43:59
July 14, 2021
Tantra en erotische spiritualiteit
Spiritualiteit en seksualiteit lijken goed samen te gaan in het tantrisme. In de vele tantraworkshops die her en der aangeboden worden, exploreert men het eigen lichaam en gaat men aan de slag met erotische massages in een poging meer balans te vinden tussen mannelijke en vrouwelijke energieën. Als inspiratiebron verwijst men daarbij ook vaak naar de oude tantratradities uit India. Op verschillende vlakken is echter niet zo duidelijk hoezeer ‘oosterse’ en ‘westerse’ tantra werkelijk met elkaar verbonden zijn. Zo staat bevrijdende seksualiteit helemaal niet centraal in Indische tantra. In veel klassieke tantrateksten blijft het zelfs geheel afwezig. In ons gesprek probeerden we daarom te verhelderen wat er dan wel de kern van vormt en een breder perspectief op de verschillende vormen van tantra te ontwikkelen. En ja, uiteraard hadden we het ook over de Kama Sutra en wat dat beroemde boek in dit alles wel of niet te betekenen heeft. ------ De afbeelding van deze aflevering is een reliëf van het befaamde Khajuraho tempelcomplex. 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
37:42
May 26, 2021
Hoe goed is je goeroe? (Of je sensei of je sjeik?)
Het volgen van een leermeester is niet alleen van groot belang in veel traditionele religies maar ook in verschillende vormen van hedendaagse spiritualiteit. Wanneer sommigen zo’n leermeester(es) ontmoeten, verliezen ze al eens hun gezonde verstand. Ze laten zich meeslepen door hun spirituele vuur en blijven blind voor de kleine kantjes van hun goeroe, sensei of sjeik. Maar totaal onredelijk is het concept nu ook weer niet. Oprecht 'goeroeschap' kan wel degelijk op zijn plaats zijn. Het leek ons dan ook goed die tweeledigheid wat diepgaander te onderzoeken en een paar richtlijnen te formuleren om het kaf van het koren te scheiden. --- In de afbeelding van deze aflevering zie je van links naar rechts Sjeik Nazim al-Haqqani, Sadhguru en Andrew Cohen – drie figuren die we, naast enkele andere, kritisch onder de loep namen in ons gesprek. --- 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
39:19
April 26, 2021
Mystiek en politiek
Hoewel religie vaak met behoorlijk wat argwaan benaderd wordt, is er een grote interesse in mystieke tradities. Mystiek associëren we met persoonlijke ervaringen en innerlijke omwentelingen, terwijl religie sterker verbonden lijkt met uiterlijke geboden en verboden. Deze tweedeling, waarvan veel hedendaagse spiritualiteit sterk doordrongen is, zorgt er echter voor dat we uit het oog verliezen hoezeer mystiek en politiek zowel vroeger als nu dikwijls met elkaar verweven zijn. Want jezelf ontdoen van je ego en vervuld worden door een diepere kracht, kan soms erg verschillende richtingen uitgaan. Om die tweeledigheid wat verder te ontrafelen meanderen Paul en Jonas deze keer door het soefisme van Khomeini, het animisme van de junta en Aung San Suu Kyi  in Myanmar, de twee zijden van Bernardus van Clairvaux en de orakels van de Dalai Lama’s. --- 'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
36:03
March 30, 2021
In de huid van de Boeddha
De vele Boeddha's in onze sauna's hebben steevast een mysterieuze glimlach op de lippen, maar de oorspronkelijke figuur stond veeleer bekend om zijn strengheid. Dat soort discrepanties wordt geregeld over het hoofd gezien wanneer men in Westerse landen met het boeddhisme aan de slag gaat. Daarom doken we wat dieper in enkele hardnekkige misverstanden rond deze traditie (zoals het idee dat het boeddhisme veel minder geweld zou kennen dan andere religies) en bespraken we hoe er vandaag geheel nieuwe vormen van boeddhisme ontstaan (zoals de psychotherapeutische en hedonistische varianten). Een handige leidraad in dit alles was Pauls jongste boek: "In de huid van de Boeddha." ------------Meer info over Pauls boek vind je hier: https://www.uitgeverijbalans.nl/boeken/in-de-huid-van-de-boeddha ---'Groetjes uit Shambhala' is een productie van Volzin.
40:16
February 22, 2021
Mediteren en ‘in het nu zijn’
Een luisteraar stelde ons enkele vragen rond onze visie op meditatie en ‘in het nu zijn’. We gingen er maar al te graag op in. Het werd een gesprek over het feit dat het boeddhisme helemaal niet altijd zo op meditatie gericht is en dat hedendaagse meditatieve praktijken vaak veel christelijker zijn dan we vermoeden. We hadden het ook over de onmiskenbare waarde van die praktijken, over de wijze waarop we ze zelf al dan niet in ons leven integreren, over de nood aan 'in-oefening' en over volheid vs. leegte in het ‘nu moment’. En op de één of andere manier bracht dat alles ons ook tot dieet-boekjes voor monniken in Sri Lanka.
33:25
January 27, 2021
De verschillende vormen van Shambhala
Shambhala. Dat mythische oord waar eeuwenoude hoogverheven spirituele zielen zich schuilhouden. Waar komt dat concept oorspronkelijk vandaan? En hoe gaan mensen er vandaag mee om? Het leek ons goed om dat in deze tweede aflevering te verduidelijken. Niet alleen omdat de titel van onze podcastreeks ernaar verwijst maar ook omdat zo’n schijnbaar onschuldig concept ons toch behoorlijk wat over hedendaagse spiritualiteit kan leren. Afbeelding: een beeld van Tibet, zoals geschilderd door de befaamde Nicholas Roehrig
18:20
November 11, 2020
De theosofie en haar impact op hedendaagse spiritualiteit
De theosofie is vandaag niet meer zo heel erg bekend, maar deze spirituele stroming had een enorme impact op de wijze waarop we met z’n allen naar spiritualiteit en religie gingen kijken. Als stichters van de theosofie zorgden Helena Blavatsky, Henry Olcott en William Judge er immers voor dat verschillende ideeën wijd verspreid geraakten en vandaag nog steeds doorleven in allerhande vormen van hedendaagse New Age. Hun 'geheime leer' blijkt alleen niet zo 'geheim'.Afbeelding: Morya, één van de verlichte meesters uit het oosten waarvan Blavatsky beweerde dat ze er contact mee had.
35:00
October 21, 2020
Trailer: het wie, wat en waarom van onze podcastreeks
Een korte trailer met wat meer uitleg over onze 'Groetjes uit Shambhala' podcasts.
02:18
October 7, 2020