Skip to main content
Fóra de Mapa

Fóra de Mapa

By Fóra de Mapa
O podcast en galego que busca dar a coñecer as minorías menos visibles que existen en Europa
Where to listen
Apple Podcasts Logo

Apple Podcasts

Google Podcasts Logo

Google Podcasts

Pocket Casts Logo

Pocket Casts

RadioPublic Logo

RadioPublic

Spotify Logo

Spotify

Currently playing episode

#27. O Rif. A rexión indómita do Maghreb

Fóra de Mapa

1x
#28. O aragonés. Lingua de montañeses, poetas e reis
O aragonés é hoxe un idioma en perigo, falado nos vales pirenaicos da comunidade autónoma de Aragón pero conta cunha limitada protección legal. Porén, hai séculos era o idioma de reis e trobadores. Neste idioma fixéronse tratados e cancioneiros pero coa chegada da dinastía Trastámara comezou a esmorecer. Hoxe existen unha chea de iniciativas cidadás para salvagardar o idioma e divulgalo, a pesar do escaso apoio gobernamental.
01:03:41
July 26, 2022
#27. O Rif. A rexión indómita do Maghreb
O Rif é unha rexión maghrebi historicamente marxinada. A difícil orografía e posición xeográfica dificultou a comunicación con territorios veciños e máis o seu desenvolvemento. Pero isto tamén facilitou o xurdimento dunha identidade local na que a lingua e cultura amazigh e a historia recente chea de rebelións e protestas xogan un rol fundamental.
39:36
June 28, 2022
#26. O romanche. A máis descoñecida das catro linguas oficiais de Suíza
O romanche é un idioma bastante pequeniño (é falado por un 0,5% da poboación suíza), algo descoñecido e limitado a áreas periféricas. Aínda así, é a cuarta lingua oficial de Suíza xunto co alemán, o francés e o italiano. Neste episodio repasamos a situación da lingua e a historia de Suíza pero centrámonos no Cantón dos Grisons, o cantón máis grande de Suíza e onde o romache é a lingua propia (falada por un 15% dos habitantes do cantón) e tamén oficial canda o alemán e o italiano.
01:16:49
May 24, 2022
#25. Flandres. Unha nación sen estado pero cunha case completa autonomía
Flandres é unha nación sen estado, pero que foi capaz de defender durante toda a súa historia a súa autonomía, lingua e identidade. Hoxe Flandres e os flamencos gozan dunha importante autonomía e a lingua flamenca está completamente normalizada en Flandres, pero non sempre foi así. Durante séculos Flandres foi o territorio máis pobre e menos dinámico de Bélxica e a súa lingua vista como un dialecto de labregos. No episodio contámosvos como o pobo flamenco foi capaz tras séculos de loita, negociacións e protestas lograr un nivel envexable de autogoberno.
01:46:57
May 02, 2022
#24.2. O irlandés (II). Entrevista con Lucía Atencia e Andreas Vogel, residentes no Gaeltacht de Connemara
Episodio extra, continuación do anterior no que falamos do irlandés. Nesta ocasión falamos con Lucía Atencia, unha galega afincada en Irlanda, profesora de primaria que imparte en irlandés e que ademais foi correctora da versión galega de A boca pobre, o libro de Flann O'Brien. E ademais, como xa bonus track, tivemos a posibilidade de falar coa súa parella, Andreas Vogel, un alemán que fala tamén irlandés e que traballa como técnico de normalización lingüística do irlandés e que como escoitaredes, fala galego moi ben. Os dous residen no Ghaeltacht de Connemara.
42:57
April 18, 2022
#24. O irlandés. Un idioma con estado propio que resiste a pesar da hexemonía do inglés
O irlandés é o idioma nacional e oficial na República de Irlanda e está protexido en Irlanda do Norte. A pesar de que é un idioma con estado de seu e de que foi quen de sobrevivir nos últimos séculos, segue en risco de morte. Neste episodio falamos de como o irlandés pasou de ser o idioma principal da illa a ser só falado por pouco máis dun 1% da poboación. Ademais tamén tratamos o impacto negativo das políticas lingüísticas de baixa intensidade en situacións de asimetría entre 2 idiomas e o rol que os neofalantes poden chegar a ter pra salvar a lingua irlandesa.
01:04:14
April 08, 2022
#23. Os bosníacos. Un pobo con estado de seu pero xurdido hai só unhas décadas
Os bosníacos son unha das tres nacións constitutivas de Bosnia e Hercegovina e o pobo máis numeroso do estado representando case o 50% da cidadanía. Aínda que esta identidade ten séculos de historia, oficialmente só xurde como tal nos anos 70. A nivel lingüístico e, en parte cultural, non se diferencian casi dos seus veciños serbios e croatas pero a súa identidade diferenciada fundamentase nunha serie de tradicións, costumes e experiencias históricas ligadas á súa relixión musulmana.
01:37:38
March 21, 2022
#22. Schleswig-Holstein. Un territorio europeo de fronteira entre Alemaña e Dinamarca
Schleswig-Holstein é un territorio de fronteira cunha historia complexa e marcada polas reviravoltas dinásticas. Hoxe este territorio é parte fundamentalmente da República Federal Alemana, aínda que un anaco ficou dentro das fronteiras danesas. E en cadanseu lado desta, viven diversas minorías como a frisia, a alemana e a danesas, minorías que grazas á lexislación aplicada tanto por Dinamarca como por Alemaña aínda sobreviven con certa vitalidade e teñen representatividade a nivel político.
01:02:01
March 07, 2022
#21. Moldavia. Un estado feble debido aos seus conflitos étnicos (Gagauzia e Transnistria)
A República de Moldavia é un país cunha identidade complexa debido á súa diversidade étnica e a súa especial relación con Rumanía. Ademais é un estado feble por dous conflitos étnicos, o de Gagauzia -que parece estar solucionado polo momento- e o de Transnistria, que durante os últimos 30 anos teñen afectado o desenvolvemento económico e político de Moldavia.
01:12:59
February 22, 2022
#20. Nagorno Karabakh. Unha terra que enfronta dende hai décadas a armenios e azerís
Nagorno Karabakh é unha rexión caucásica cunha gran relevancia histórica para o pobo armenio. Este foi o maioritario por séculos mais nel tamén vivían miles de azerís. Os dous pobos levan máis de 100 anos en disputa por esta rexión, mais desde a desaparición da URSS tanto Armenia como Azerbaijan combaten para dominar un territorio pouco máis grande que a comarca de Pontevedra, pero esencial pra comprender o presente destas dúas nacións.
01:58:32
February 07, 2022
#19. Os corsos. Un pobo afeito a loitar pola súa identidade
A peculiar illa de Córsega ten unha historia con mil reviravoltas e cuxa poboación tenta manter a súa cultura, identidade e lingua a pesar das políticas uniformizadoras da república francesa. Córsega ten unha identidade moi forte e mesmo os partidos nacionalistas corsos e separatistas levan anos a gobernar a illa. A lingua corsa, a pesar de non ser oficial, como é norma en Francia, goza de bastante vitalidade. Un famoso persoeiro da historia de Francia -e de Europa- naceu alí: Napoleón Bonaparte.
01:12:54
January 24, 2022
#CapítuloEspecial. Músicas Fóra de Mapa. Pimba, levenslied, manele, discopolo, turbofolk... e outras músicas marxinadas
Neste episodio especial, e moito menos serio, centrarémonos en músicas fóra do mapa, ou sexa, estilos moi populares en diferentes países pero sobre os que recaen estereotipos negativos e son rexeitados polas elites culturais. Falaremos da música pimba en Portugal, levenslied en Flandres e nos Países Baixos, turbofolk nos estados da ex-Iugoslavia, manele en Rumanía, chalga en Bulgaria, skilladika en Grecia e talava nos estados con poboación albanesa.
01:02:55
January 06, 2022
#18. Eslovaquia. Mil anos á sombra de checos e húngaros mais que agora discrimina ás súas minorías
O pobo eslovaco foi durante mil anos unha nación subalterna, nunca tivo un estado de seu até ben entrado o século XX e o seu despertar nacional foi máis serodio que o dos veciños checos ou húngaros. A pesar diso, a nación eslovaca foi capaz de construír un estado estable mais con importantes eivas democráticas, en especial no que afecta aos dereitos e representación da minoría húngara.
01:14:41
December 20, 2021
#17. Linguas artificiais. O esperanto, o interlingua e outras linguas artificiais auxiliares
Nos últimos 150 anos creáronse varias linguas co fin de facilitar a comunicación entre os falantes de diferentes idiomas. O esperanto, o interlingua e outras son idiomas artificiais e non ligados a ningún estado. A pesar de non teren un territorio propio si existen comunidades de falantes espallados por todo o mundo que empregan estas linguas tanto para se comunicaren como para crear contidos culturais (narrativa, poesía, radio, música..).
01:18:49
December 06, 2021
#16. Os Silesios. Unha minoría rexurdida e negada polo nacionalismo polaco
Silesia é unha rexión de fronteira na que durante séculos conviviron polacos, alemáns ou checos. Durante o século XIX e XX xurdíu unha identidade propia e mestiza, diferenciada da polaca. Tras décadas de políticas asimilacionistas a lingua e identidade silesias están a rexurdir a pesar do crecente nacionalismo étnico polaco.
01:31:43
November 22, 2021
#15. Normandía. Unha rexión no centro da historia de Europa
Normandía é unha rexión transfronteiriza, compartida entre Francia e as illas anglonormandas. No seu territorio decidiuse a historia de Europa varias veces e hoxe mantén unha forte identidade cultural propia, tamén lingüística, aínda que o estatus da lingua normanda sexa diferente no continente e nas illas.
55:07
November 08, 2021
#14. Südtirol. Unha ponte entre o mundo xermánico e o latino
Südtirol está na fronteira entre o mundo xermano e latino, mais a pesar de disputas e conflitos durante máis dun século, a rexión foi capaz de xestionar esta diversidade cultural, lingüística e identitaria grazas ao seu autogoberno.
51:29
October 25, 2021
#13. Macedonia. Unha ensalada de pobos e disputas
Macedonia foi durante séculos un crisol de culturas, pobos e linguas, e isto provocou disputas identitarias até hoxe. Neste episodio centrámonos na historia desta rexión europea e analizamos os conflitos internos e externos de Macedonia do Norte que impiden a súa integración na UE, e máis a situación da minoría macedonia en Grecia.
01:03:45
October 11, 2021
#12. Estremadura. Unha rexión cunha grande e descoñecida diversidade lingüística
Estremadura contén unha importante diversidade lingüística que até hai pouco sempre foi invisibilizada, descoñecida ou desprezada. A pesar de que moitos falantes non teñen conciencia lingüística, o estremeñu aínda é usado por centos de miles de persoas, especialmente no noroeste da rexión. Ademais o portugués é falado nalgunhas zonas da raia e no municipio de Olivença, aínda que a súa vitalidade é bastante fraquiña. Pola contra, a fala ou falas do val de Xálima aínda resisten con fortaleza o paso do tempo e a escasa protección legal.
01:19:37
June 28, 2021
#11. Kosovo (II). Sete minorías que viven xuntas pero non demasiado revoltas
Neste segundo episodio dedicado a Kosovo falamos dos últimos 25 anos da historia do país e cal é o papel que xogan as minorías, tanto no relativo ao seu recoñecemento legal como á súa relevancia social. Repasamos a historia destas minorías e as súas peculiaridades relixiosas, culturais e lingüísticas.
01:00:29
June 14, 2021
#10. Kosovo (I). O país máis novo de Europa, mais con séculos de convivencia e disputas
Este é o primeiro dun episodio dobre adicado a Kosovo, un país cunhas características xeográficas, culturais e históricas de seu. Nesta primeira parte, centrámonos na súa historia desde a idade media até os 90. Falaremos dos mitos nacionais serbios, os moitos conflitos e estados que dominaron a zona e as disputas entre albaneses e serbios por controlaren o país.
54:45
May 31, 2021
#9. Os alevís. A gran minoría relixiosa de Turquía
Os alevís, son unha minoría relixiosa que ten moita importancia na República Turca xa que representan arredor dun 15%-20% da poboación, ou sexa, entre 12 e 17 millóns de persoas que non é pouco. A súa relixiosidade está ligada ao Islam chii e súa historia resúmese nunha continua resistencia contra a opresión.
47:49
May 17, 2021
#8. Cornuallles. Como resucitar unha lingua noutra fin do mundo
Cornualles é unha nación cunha identidade e cultura ben forte pero que durante 200 anos perdeu a súa lingua, o córnico. Este idioma celta falouse até a fin do século XVIII pero hoxe está a vivir un auténtico rexurdimento
57:49
May 03, 2021
#7. Sicilia. Máis aló da mafia e a cucina della mamma
Sicilia ten unha cultura e identidade ben marcadas, pero sobre a que recaen moitos estereotipos e prexuízos. O siciliano foi lingua de reis, trobadores e premios nóbel mais hoxe en día é desprezado por moitos e apenas ten protección. Neste episodio pretendemos ir máis alá dos clichés do sol, gastronomía e mafia pra entender mellor a rica e variada identidade siciliana.
47:33
April 19, 2021
#6. Os sámis. Seica o único pobo indíxena de Europa
Os sámis son un pobo ó que os diferentes estados trataron de asimilar e sacar do mapa pero a pesar disto resistiron todos os intentos de seren destruidos e foron quen de crear unha rede cultural e política forte.
30:20
April 05, 2021
#5. Os montenegrinos. De seren os serbios irreductibles a desenvolver unha identidade diferenciada
A identidade montenegrina é complexa, se ben Montenegro é un estado feito e dereito aínda hoxe en día hai moitos cidadáns deste país que ven esta identidade como complementaria á serbia ou que se identifican etnicamente como serbios 
44:25
March 22, 2021
#4. Os frisios. Un pobo nado entre dunas e marismas que resiste forte o paso do tempo
Os frisios son unha minoría lingüística espallada pola costa dos Países Baixos e Alemaña. A pesar de que o seu territorio e falantes minguaron durante os últimos séculos, os frisios manteñen con orgullo un forte apego ao seu idioma e identidade, en especial na provincia neerlandesa de Fryslân.
31:24
March 08, 2021
#3. Os rutenos. Un pobo dos Cárpatos rexurdido e resiliente
Os rusyn ou rutenos viven na cordilleira dos Cárpatos divididos en diferentes estados. Ao longo da súa historia sufriron o drama da emigración, a limpeza étnica e a asimilación forzada, mais neste momento esta etnia está a vivir un rexurdimento cultural e identitario.
37:34
February 22, 2021
#1. Os arrumanos
Neste primeiro capítulo falamos dos arrumanos, ou tamén chamados vlachs,  un dos pobos sen estado máis grandes da península balcánica e que na  actualidade atópanse espallados por Albania, Macedonia do Norte,  Bulgaria, Grecia e Serbia. Repasamos a súa historia, os seus costumes,  lingua e cultura.
29:22
February 08, 2021
#2. Os arbëreshë. Os primos italianos dos albaneses
A minoría albanesa de Italia ou arbëreshë é unha das minorías étnicas e lingüísticas máis importantes do país. Os arbëreshë son a redor de 200.000 espallados nunha morea de aldeas e vilas no sur de Italia. A comunidade goza dunha importante vitalidade.
24:10
February 08, 2021